«Βαθύ», λιμένας «Φίλιππος Β΄» και οδικός άξονας Δράμας-Καβάλας σε ένα ενιαίο αναπτυξιακό σχέδιο

Η ανάπτυξη μιας περιοχής δεν εξασφαλίζεται μόνο με την ανακοίνωση χρηματοδοτικών εργαλείων. Προϋποθέτει σαφή παραγωγική στρατηγική, ώριμα έργα, λειτουργικές διασυνδέσεις και πραγματική ικανότητα υλοποίησης. Το συμπέρασμα αυτό αναδείχθηκε με ιδιαίτερη σαφήνεια στην ημερίδα «Η Ευρώπη για την Καβάλα: Επιχειρηματικότητα, Ευρωπαϊκή Χρηματοδότηση και η Νέα Αναπτυξιακή Στρατηγική 2028–2034», η οποία πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 21 Ιουλίου 2026 στο Επιμελητήριο Καβάλας.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Επιμελητήριο Καβάλας και την πρωτοβουλία «Η Ευρώπη για την Καβάλα», με τη συνεργασία του Δήμου Καβάλας, και επικεντρώθηκε στις νέες ευρωπαϊκές χρηματοδοτικές προτεραιότητες, στην ανταγωνιστικότητα, στην εξωστρέφεια, στη γαλάζια οικονομία και στην ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας ωρίμων αναπτυξιακών παρεμβάσεων. Κεντρικοί ομιλητές ήταν ο κ. Φίλιππος Κοτσαρίδης, ο οικονομολόγος και πρώην Υπουργός Ναυτιλίας και Αιγαίου κ. Κωστής Μουσουρούλης και ο κ. Πάνος Γρέδης.

Ο Πρόεδρος του ΣΕΜΜ-Θ κ. Γεώργιος Κ. Φιλιππίδης, ο οποίος είχε προσκληθεί στην ημερίδα, παρέστη στην έναρξη της εκδήλωσης. Πριν αναχωρήσει λόγω έκτακτης επαγγελματικής υποχρέωσης, είχε σύντομη συνάντηση με τον πρ. Υπουργό κ. Μουσουρούλη και του παρέδωσε προσωπικά Θεσμικό Ενημερωτικό Σημείωμα για την προώθηση της εμπορικής λιμενικής υποδομής στην περιοχή «Βαθύ» της Θάσου. Το Σημείωμα δεν προοριζόταν για αυτούσια δημόσια κοινοποίηση. Η βασική θεσμική του κατεύθυνση, ωστόσο, μπορεί και πρέπει να αποτυπωθεί στο δημόσιο διάλογο. Η υποδομή στο «Βαθύ» δεν τίθεται ως ένα στενό αίτημα του κλάδου του μαρμάρου ούτε ως διεκδίκηση ειδικής μεταχείρισης. Αντιμετωπίζεται ως έργο ευρύτερου νησιωτικού, παραγωγικού, εξαγωγικού, περιβαλλοντικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος, το οποίο χρειάζεται αντικειμενική αξιολόγηση, σαφή φορέα ευθύνης, επαρκή τεχνική ωριμότητα και προσδιορισμένη χρηματοδοτική διαδρομή.

Το «Βαθύ» ως υποδομή αναπτυξιακής ισορροπίας

Η Θάσος δεν είναι μόνο κορυφαίος τουριστικός προορισμός. Αποτελεί συγχρόνως τόπο παραγωγής, εργασίας, τεχνογνωσίας και εξαγωγικής δραστηριότητας. Η οργανωμένη λιμενική αξιοποίηση του «Βαθύ» μπορεί να εξυπηρετήσει τη διακίνηση υλικών και παραπροϊόντων της μαρμαροπαραγωγής, να περιορίσει τις μεγάλες διαδρομές βαρέων οχημάτων στο εσωτερικό του νησιού και να μειώσει την κυκλοφοριακή και περιβαλλοντική επιβάρυνση οικισμών και τουριστικών περιοχών. Η παραγωγή και ο τουρισμός δεν αποτελούν αναγκαστικά ανταγωνιστικές δραστηριότητες. Η σύγκρουση δημιουργείται κυρίως όταν απουσιάζουν ο χωρικός σχεδιασμός, οι ελεγχόμενες εγκαταστάσεις και οι κατάλληλες πύλες εισόδου και εξόδου των εμπορευματικών ροών. Ένας νόμιμος, ασφαλής και περιβαλλοντικά οργανωμένος λιμένας μπορεί να συμβάλει ταυτόχρονα στην παραγωγική λειτουργία, στην προστασία των οικισμών, στην οδική ασφάλεια και στην τουριστική φυσιογνωμία της Θάσου.

Η σχετική θεσμική παρέμβαση απέκτησε συγκεκριμένη δημόσια διάσταση δύο ημέρες μετά την ημερίδα. Κατά τη σύσκεψη εργασίας της 23ης Ιουλίου 2026 στο Διοικητήριο της Π.Ε. Καβάλας, ο Αντιπρόεδρος του ΣΕΜΜ-Θ κ. Ηλίας Ζουπίδης έθεσε το ζήτημα στον Περιφερειάρχη ΑΜΘ κ. Χριστόδουλο Τοψίδη. Ο Περιφερειάρχης ενημέρωσε ότι έχουν πραγματοποιηθεί ενέργειες για την εξασφάλιση χρηματοδότησης έργου στη λιμενική εγκατάσταση «Βαθύ», προϋπολογισμού 1,2 εκατ. ευρώ, και δεσμεύτηκε ότι, εφόσον οι πόροι δεν εξασφαλιστούν από την κεντρική διοίκηση έως το τέλος του 2026, η Περιφέρεια θα αναλάβει τη χρηματοδότηση στις αρχές του 2027. Η σημασία της δέσμευσης είναι ουσιαστική! Το επόμενο βήμα είναι η μετάβασή της από το επίπεδο της δημόσιας τοποθέτησης στις αναγκαίες διοικητικές και χρηματοδοτικές πράξεις, με σαφή αποτύπωση του τεχνικού αντικειμένου, των απαιτούμενων εγκρίσεων και του χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.

«Βαθύ» και «Φίλιππος Β΄»: δύο συμπληρωματικοί ρόλοι

Η προώθηση του λιμένος στην περιοχή «Βαθύ» της Θάσου δεν έρχεται σε ανταγωνισμό με τον εμπορικό λιμένα «Φίλιππος Β΄» στη Νέα Καρβάλη. Οι δύο υποδομές μπορούν να επιτελέσουν διαφορετικούς και απολύτως συμπληρωματικούς ρόλους. Το «Βαθύ» μπορεί να λειτουργήσει ως στοχευμένη νησιωτική πύλη για συγκεκριμένες παραγωγικές και εμπορευματικές ροές της Θάσου, μειώνοντας τις εσωτερικές μεταφορές και τις αντίστοιχες οχλήσεις. Ο «Φίλιππος Β΄», αντιθέτως, αποτελεί την κύρια εμπορευματική πύλη της ηπειρωτικής ενδοχώρας της Καβάλας, της Δράμας και ευρύτερα της Ανατολικής Μακεδονίας, με δυνατότητα εξυπηρέτησης γενικού φορτίου, ξηρού χύδην φορτίου, βιομηχανικών υλικών και εμπορευματοκιβωτίων. Η υποπαραχώρηση του σταθμού πολλαπλών χρήσεων του «Φίλιππος Β΄» τέθηκε σε λειτουργία στις 24 Ιανουαρίου 2025, όταν υπογράφηκε το πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής μεταξύ του ΟΛΚ και της εταιρείας «ΣΑΡΙΣΑ». Η διάρκεια της υποπαραχώρησης είναι 40 έτη, ενώ το χρηματο-οικονομικό μοντέλο προβλέπει επενδύσεις ύψους 36 εκατ. ευρώ και δαπάνες βαριάς συντήρησης. Στις υποχρεωτικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων για τη Λιμενική Αρχή, την Πλοηγική Υπηρεσία και το Τελωνείο. Η επενδυτική πρόβλεψη δεν περιορίζεται σε κτιριακές κατασκευές. Περιλαμβάνει αναβάθμιση και αντικατάσταση εξοπλισμού, παρεμβάσεις στις υποδομές και τις ανωδομές, τεχνολογικό και ψηφιακό εξοπλισμό και συνολικό εκσυγχρονισμό της επιχειρησιακής λειτουργίας. Ο λιμένας διαθέτει χερσαίο χώρο διαχείρισης φορτίων περίπου 339.000 τετραγωνικών μέτρων και κρηπιδώματα μήκους περίπου 910 μέτρων.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο υποπαραχωρησιούχος έχει ήδη υποβάλει στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και στον Ανεξάρτητο Μηχανικό το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και το Master Plan του λιμένα. Ο σχεδιασμός αφορά στις ανάγκες της επόμενης 25ετίας, την οργάνωση των χρήσεων γης, την αναδιάταξη των εσωτερικών κυκλοφοριακών ροών, τον προγραμματισμό των υποχρεωτικών επενδύσεων και τη σταδιακή μετατροπή του «Φίλιππος Β΄» σε σύγχρονο και περιβαλλοντικά αποδοτικό λιμένα.

Συνεπώς το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον αν ο λιμένας παραχωρήθηκε ή αν διαθέτει αναπτυξιακές δυνατότητες. Το ζητούμενο είναι η έγκαιρη έγκριση του σχεδιασμού και η μετατροπή των συμβατικών επενδυτικών δεσμεύσεων σε ορατές υποδομές, νέο εξοπλισμό και αυξημένη επιχειρησιακή δυναμικότητα.

Οδικός και σιδηροδρομικός αποκλεισμός

Καμία λιμενική επένδυση δεν μπορεί να αποδώσει το πλήρες αναπτυξιακό της αποτέλεσμα χωρίς ασφαλείς και αξιόπιστες συνδέσεις με τις παραγωγικές περιοχές. Για τον κλάδο του μαρμάρου η ολοκλήρωση του οδικού άξονα Δράμας-Καβάλας είναι καθοριστικής σημασίας! Η Δράμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς πυρήνες φυσικού λίθου στη χώρα, ενώ ο «Φίλιππος Β΄» χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο για την εξαγωγική διακίνηση προϊόντων του κλάδου. Το υπό κατασκευή τμήμα Κρηνίδες-Σταυρός, μήκους περίπου 8,26 χιλιομέτρων, προβλέπεται να ολοκληρωθεί εντός του 2027. Τα υπόλοιπα τμήματα προς τη Δράμα παραμένουν σε φάση μελετητικής ωρίμανσης και αναζήτησης χρηματοδότησης. Η παράδοση μόνο του τμήματος Κρηνίδες–Σταυρός, όσο σημαντική και αν είναι, δεν συνιστά ολοκληρωμένη σύνδεση. Χωρίς τα τμήματα Δράμα-Άγιος Αθανάσιος και Άγιος Αθανάσιος-Κρηνίδες, η παραγωγική ενδοχώρα εξακολουθεί να στερείται ενός ενιαίου, σύγχρονου και ασφαλούς διαδρόμου προς την Εγνατία Οδό και τον εμπορικό λιμένα.

Αντίστοιχα η σχεδιαζόμενη νέα σιδηροδρομική γραμμή Νέα Καρβάλη-Τοξότες, μήκους περίπου 32 χιλιομέτρων, μαζί με κλάδο 5,3 χιλιομέτρων προς τον «Φίλιππος Β΄», είχε σχεδιαστεί για να συνδέσει για πρώτη φορά το εμπορικό λιμάνι με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Η σύμβαση, ωστόσο, δεν προχώρησε, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι το έργο δεν ήταν επαρκώς ώριμο κατά τη δημοπράτησή του και ότι δεν είχαν αντιμετωπιστεί πλήρως οι κίνδυνοι από τη γειτνίαση με εγκαταστάσεις υψηλής επικινδυνότητας και από τη διέλευση υπόγειου αγωγού φυσικού αερίου. Η εξέλιξη αυτή δεν αναιρεί τη στρατηγική αναγκαιότητα της σιδηροδρομικής σύνδεσης. Επιβάλλει, όμως, επανασχεδιασμό με πλήρη τεχνική, περιβαλλοντική και επιχειρησιακή ασφάλεια.

Ένα ενιαίο δίκτυο παραγωγής και εξαγωγών

Το «Βαθύ», ο εμπορικός λιμένας «Φίλιππος Β΄» και ο άξονας Δράμας-Καβάλας δεν αποτελούν τρία ασύνδετα έργα ούτε τρεις παράλληλες τοπικές διεκδικήσεις. Αποτελούν επιμέρους κρίκους μιας ενιαίας αλυσίδας που συνδέει την παραγωγή με την αποθήκευση, τη μεταφορά, τη φόρτωση και τις διεθνείς αγορές. Σε αυτή την αλυσίδα πρέπει να προστεθεί, όταν επανασχεδιαστεί με ασφάλεια και επαρκή ωριμότητα, η σιδηροδρομική σύνδεση του «Φίλιππος Β΄». Μόνο τότε η περιοχή θα διαθέτει ένα πραγματικά πολυτροπικό σύστημα μεταφορών, ικανό να εξυπηρετήσει την παραγωγή, τη μεταποίηση, το εμπόριο και τις εξαγωγές σε περιφερειακή και διαβαλκανική κλίμακα.

Η ημερίδα «Η Ευρώπη για την Καβάλα» ανέδειξε ότι η επόμενη προγραμματική περίοδος θα απαιτήσει οργανωμένα σχέδια, ώριμες προτάσεις και μετρήσιμα αποτελέσματα, όχι απλώς γενικές αναπτυξιακές διακηρύξεις. Στο ίδιο πνεύμα η θεσμική παρέμβαση του ΣΕΜΜ-Θ υπογραμμίζει ότι η περιοχή πρέπει να εισέλθει στον σχεδιασμό 2028–2034 με σαφώς προσδιορισμένες προτεραιότητες, επαρκώς τεκμηριωμένες υποδομές και συνέχεια από τη δημόσια δέσμευση, έως την ολοκλήρωση του έργου.

Η εξωστρέφεια δεν αρχίζει σε μια διεθνή έκθεση και δεν ολοκληρώνεται με μια ανακοίνωση χρηματοδότησης. Αρχίζει στην παραγωγή, δοκιμάζεται στο δρόμο και στο σιδηρόδρομο και κρίνεται στην πύλη εξόδου προς τις διεθνείς αγορές!

Χρήστος Κ. Καπετάνιος