Για δέκα ολόκληρες ημέρες η Δράμα ξανασυστήθηκε στο κοινό ως τόπος μαρμάρου, γλυπτικής και ζωντανού πολιτισμού. Η διοργάνωση «Μάρμαρο & Τέχνη» 2026, που πραγματοποιήθηκε από τις 10, έως τις 20 Ιουνίου στο Πάρκο Γλυπτών της Περιφερειακής Ενότητας Δράμας, μετέτρεψε το δημόσιο χώρο σε ανοιχτό εργαστήρι μαρμαρογλυπτικής, όπου το δραμινό μάρμαρο πέρασε από τον ακατέργαστο όγκο στη μορφή και από την παραγωγή στην τέχνη. Με επίκεντρο το Συμπόσιο και με κορύφωση την επίσημη παρουσίαση των νέων γλυπτών, το Σάββατο 20 Ιουνίου, σε ανοιχτή τελετή λήξης με ζωντανή μουσική και τοπικούς οίνους, αναδείχθηκε η δημιουργική συνάντηση του μαρμάρου με την πολιτιστική ταυτότητα, την παραγωγική δυναμική και την εξωστρέφεια της Δράμας.
Το Συμπόσιο «Μάρμαρο & Τέχνη» 2026 τελεί υπό την αιγίδα και πραγματοποιείται με τη χρηματοδότηση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης – Περιφερειακής Ενότητας Δράμας. Πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Δήμου Δράμας και του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Μαρμάρου Μακεδονίας–Θράκης (ΣΕΜΜ-Θ), ενώ τη διοργάνωση έχει η Emphasis – Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης & Πολιτισμού, με την κα Βίκυ Κωνσταντινίδου να έχει την καλλιτεχνική διεύθυνση και οργανωτική ευθύνη του εγχειρήματος. Καθοριστική για την υλοποίηση των έργων υπήρξε η χορηγία των μαρμάρινων όγκων από τις επιχειρήσεις Ariston Melathron Commercial & Industrial Marble Co. S.A, Costamar Dimiou G. & Co και Solakis Antonios Marble S.A, οι οποίες είναι μέλη του ΣΕΜΜ-Θ, καθώς και από τη Sayin Greece, εταιρεία με δραστηριότητα στον κλάδο του μαρμάρου στην Ελλάδα. Η συμβολή τους υπενθυμίζει ότι η σχέση ανάμεσα στην παραγωγή και τον πολιτισμό δεν είναι θεωρητική, αλλά αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν το ίδιο το υλικό της περιοχής προσφέρεται για να μετασχηματιστεί σε τέχνη.
Ιδιαίτερη νότα στην τελετή λήξης έδωσαν η ζωντανή μουσική και η παρουσία τοπικών οίνων, μέσα από τη συμβολή δραμινών οινοποιείων και της οινικής κοινότητας της περιοχής. Η σύνδεση αυτή δεν ήταν απλώς αισθητική ή εθιμοτυπική, αλλά ανέδειξε δύο από τις πιο ισχυρές εκφράσεις της δραμινής ταυτότητας, το μάρμαρο και τον οίνο. Δύο προϊόντα με βαθιά σχέση με τη γη, την εργασία, την τεχνογνωσία και την εξωστρέφεια του τόπου συναντήθηκαν στον ίδιο δημόσιο χώρο, πλαισιώνοντας την τέχνη και αναδεικνύοντας τη Δράμα ως περιοχή όπου η παραγωγή μπορεί να μετατρέπεται σε πολιτιστική εμπειρία.
Η Δράμα ως τόπος μαρμάρου
Η Δράμα αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο μαρμαροπαραγωγικό πυρήνα της Ελλάδας και έναν από τους βασικούς διεθνείς πρεσβευτές του ελληνικού μαρμάρου. Το δραμινό μάρμαρο, διεθνώς αναγνωρισμένο για την ποιότητα, την αισθητική αξία, τη διαχρονικότητα και τη χρήση του σ’ έργα υψηλών απαιτήσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, έχει προσδώσει στην περιοχή ισχυρό παραγωγικό, εξαγωγικό και συμβολικό αποτύπωμα. Για τη Δράμα, όμως, το μάρμαρο δεν είναι μόνο προϊόν εξόρυξης, μεταποίησης και εξαγωγής. Είναι στοιχείο ταυτότητας, εργασιακής μνήμης, τεχνογνωσίας, οικονομικής ζωής και πολιτιστικής συνέχειας. Από τα λατομεία και τις μονάδες επεξεργασίας μέχρι το εργαστήριο του γλύπτη και το δημόσιο χώρο, το μάρμαρο διανύει μια διαδρομή που υπερβαίνει την παραγωγή. Μετατρέπεται σε μορφή, σύμβολο, έργο και μνήμη. Σ’ αυτήν ακριβώς τη διαδρομή εστιάζει το Συμπόσιο Μαρμαρογλυπτικής, στο πέρασμα από τον ακατέργαστο όγκο στο γλυπτό, από την πρώτη ύλη στη δημόσια τέχνη, από την οικονομική δραστηριότητα στην πολιτιστική παρακαταθήκη.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Δράμα έχει ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 συνδέσει το μάρμαρο με διοργανώσεις γλυπτικής και δημόσιας τέχνης. Η σημερινή αναβίωση του θεσμού δεν εμφανίζεται, επομένως, ως μεμονωμένη πολιτιστική δράση, αλλά ως συνέχεια μιας παλαιότερης διαδρομής που επαναφέρει στο προσκήνιο τη βαθιά σχέση της Δράμας με το μάρμαρο, τη γλυπτική, το δημόσιο χώρο και τη συλλογική μνήμη της πόλης.
Από τον «Πολιτιστικό Μάη» στο «Μάρμαρο & Τέχνη»: μια διαδρομή συνέχειας
Ήδη από το 2000, με τον τότε «Πολιτιστικό Μάη», η Δράμα επιχείρησε ν’ αναδείξει το μάρμαρο όχι μόνο ως παραγωγικό και εξαγωγικό πλεονέκτημα, αλλά και ως υλικό τέχνης, δημόσιας μνήμης και πολιτιστικής ταυτότητας. Η πρωτοβουλία εκείνη, που συνδέθηκε με την τότε Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και την περίοδο του Κώστα Ευμοιρίδη, άφησε στο δημόσιο χώρο της πόλης γλυπτά τα οποία μέχρι σήμερα αποτελούν ορατά τεκμήρια μιας πρώτης συστηματικής προσπάθειας να συναντηθεί το δραμινό μάρμαρο με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Τα έργα αυτά δεν λειτούργησαν ως απλές εικαστικές παρεμβάσεις, αλλά ως σημεία αναφοράς μιας πόλης που αναγνώριζε σταδιακά ότι το μάρμαρο αποτελεί μέρος της ταυτότητάς της.
Στα χρόνια που ακολούθησαν η δυναμική αυτή δεν είχε πάντοτε την ίδια ένταση. Ο θεσμός ατόνησε, χωρίς όμως να χαθεί η μνήμη του. Το Πάρκο Γλυπτών, τα έργα που είχαν παραμείνει στο δημόσιο χώρο και η σχέση των Δραμινών με το μάρμαρο διατήρησαν ζωντανό το υπόστρωμα πάνω στο οποίο μπορούσε να οικοδομηθεί μια νέα προσπάθεια.
Η επανεκκίνηση του συμποσίου το 2025 και η συνέχισή του το 2026 με το Συμπόσιο «Μάρμαρο & Τέχνη» δείχνουν ακριβώς αυτή τη συνέχεια. Δεν πρόκειται γι’ απλή επανάληψη του παρελθόντος, αλλά για μια ανανεωμένη προσέγγιση, προσαρμοσμένη στις σημερινές ανάγκες της πόλης, της τέχνης και του κλάδου του μαρμάρου. Η ζωντανή διαδικασία της σμίλευσης, η συμμετοχή νέων δημιουργών, τα βιωματικά εργαστήρια, η ανοιχτή επαφή με το κοινό και η συνεργασία θεσμικών φορέων, καλλιτεχνών και επιχειρήσεων προσδίδουν στο θεσμό σύγχρονο χαρακτήρα και νέα προοπτική.
Έτσι από τον «Πολιτιστικό Μάη» του 2000, έως το «Μάρμαρο & Τέχνη» του 2026, διαγράφεται μια ενιαία πολιτιστική γραμμή, μέσα από την οποίαν η Δράμα αναγνωρίζει στο μάρμαρο όχι μόνο ένα προϊόν υψηλής οικονομικής αξίας, αλλά και ένα υλικό ικανό να εκφράσει τη μνήμη, τη δημιουργικότητα και την εξωστρέφεια του τόπου. Η σημερινή αναβίωση του θεσμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέει την παραγωγική ισχύ της περιοχής με την πολιτιστική της παρακαταθήκη και θέτει τις βάσεις για μια πιο σταθερή, μακρόπνοη και αναγνωρίσιμη ταυτότητα της Δράμας ως τόπου μαρμάρου και γλυπτικής.
Ένα υπαίθριο εργαστήρι στο κέντρο της πόλης
Η ιδιαίτερη αξία του φετινού συμποσίου βρίσκεται στη ζωντανή διαδικασία της δημιουργίας. Οι επισκέπτες δεν είδαν απλώς ολοκληρωμένα έργα. Είχαν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν τη σμίλευση του μαρμάρου σε πραγματικό χρόνο, να συνομιλήσουν με τους καλλιτέχνες και να κατανοήσουν τη σωματική, τεχνική και πνευματική προσπάθεια που απαιτεί η μαρμαρογλυπτική. Η επιλογή του Πάρκου Γλυπτών της Π.Ε. Δράμας και του ευρύτερου χώρου του Διοικητηρίου έχει ιδιαίτερη σημασία. Πρόκειται για χώρο αναγνωρίσιμο από τους Δραμινούς, συνδεδεμένο με προηγούμενες γλυπτικές παρεμβάσεις και ανοιχτό στην καθημερινή κίνηση της πόλης. Έτσι η τέχνη δεν απομονώνεται σ’ έναν κλειστό εκθεσιακό χώρο, αλλά συναντά τον πολίτη στην καθημερινότητά του.
Όπως επισημάνθηκε από τη διοργάνωση, τα συμπόσια μαρμαρογλυπτικής λειτουργούν ως υπαίθρια εργαστήρια. Ο κόσμος μπορεί να βλέπει στην πράξη τη διαδικασία της σμίλευσης, να παρακολουθεί το «διάλογο» του καλλιτέχνη με τον όγκο, ν’ αντιλαμβάνεται τη δυσκολία του υλικού και να συμμετέχει, έστω ως θεατής, σε μιαν εμπειρία δημιουργίας.
Σημαντικό στοιχείο της φετινής διοργάνωσης ήταν και τα βιωματικά εργαστήρια γλυπτικής για παιδιά και ενήλικες, τα οποία ενίσχυσαν τον ανοιχτό και συμμετοχικό χαρακτήρα του φεστιβάλ. Τα εργαστήρια έδωσαν τη δυνατότητα στο κοινό να περάσει από τη θέση του παρατηρητή στη θέση του συμμετέχοντος, ερχόμενο σ’ άμεση επαφή με την ύλη, τη φόρμα και τις βασικές αρχές της γλυπτικής. Τα εργαστήρια για παιδιά πραγματοποίησε η εικαστικός Ιωάννα Ζηκίδου, ενώ τα εργαστήρια ενηλίκων ο γλύπτης Αναστάσιος Λεόνογλου, ο οποίος είχε συμμετάσχει και στην περσινή διοργάνωση. Με τον τρόπο αυτό το μάρμαρο έπαψε να παρουσιάζεται ως απρόσιτο υλικό και έγινε αφορμή βιωματικής μάθησης, δημιουργίας και άμεσης επαφής του κοινού με τη γλυπτική τέχνη.
Οι τέσσερις δημιουργοί και τα νέα έργα
Στο φετινό Συμπόσιο Μαρμαρογλυπτικής συμμετείχαν τέσσερις καλλιτέχνες της νέας γενιάς: ο Χρήστος Βαγιάτας, ο Φίλιππος Βασιλείου, ο Γιάννης Μανικάτης και η Γεωργία Νίκα. Η επιλογή τους αντανακλά τη φιλοσοφία της διοργάνωσης ν΄ αναδείξει νέα ταλέντα, διαφορετικές σχολές, ποικίλες αισθητικές προσεγγίσεις και σύγχρονες γλυπτικές γλώσσες.
Η κα Βίκυ Κωνσταντινίδου, αναφερόμενη στη φετινή ιδέα της διοργάνωσης, σημείωσε ότι βασικός σκοπός ήταν η υποστήριξη νέων γλυπτών και η ανάδειξη του πλουραλισμού της αισθητικής έκφρασης. Η μαρμαρογλυπτική, όπως υπογράμμισε, είναι ένας κλάδος που συρρικνώνεται σε σχέση με τη γενικότερη γλυπτική, ενώ οι νέοι δημιουργοί δεν έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να παρουσιάσουν το έργο τους σε τόσο άμεση επαφή με το κοινό.
Τα τέσσερα έργα που παρουσιάστηκαν στην τελετή λήξης ανέδειξαν διαφορετικές εικαστικές προσεγγίσεις πάνω στο δραμινό μάρμαρο. Ο Χρήστος Βαγιάτας παρουσίασε το «LOVE STORY I», με μαρμάρινο όγκο χορηγία της Ariston Melathron. Ο Γιάννης Μανικάτης φιλοτέχνησε το «Αερικό», με υλικό χορηγία της Sayin Greece, ενώ η Γεωργία Νίκα δημιούργησε το «Εν Δυνάμει», με μάρμαρο χορηγία της Solakis Marble. Ο Φίλιππος Βασιλείου παρουσίασε το «Τα Χν» (Τα Χ εις τη νιοστή δύναμη), με μαρμάρινο όγκο χορηγία της CostaMar, προτείνοντας μια σύνθεση όπου το μάρμαρο συναντά τη ζωντανή ύλη, μέσα από την παρουσία της ελιάς και τον συμβολισμό της φροντίδας, της διάρκειας και της σχέσης ανθρώπου, φύσης και μνημειακού υλικού.
Οι ίδιοι οι καλλιτέχνες, κατά την παρουσίαση των έργων τους, ανέδειξαν όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα, αλλά και τη σημασία της διαδικασίας, της άμεσης επαφής με το κοινό και του διαλόγου με το ίδιο το υλικό.
Ο Φίλιππος Βασιλείου, με το έργο «Τα Χν» («Τα Χ εις τη νιοστή δύναμη»), με μαρμάρινο όγκο χορηγία της CostaMar, ανέπτυξε τη συνύπαρξη ενός ζωντανού οργανισμού με το μάρμαρο, αξιοποιώντας την ιδέα της ελιάς, της φροντίδας και της σχέσης ανάμεσα στο σταθερό μνημειακό υλικό και στη ζωντανή ύλη. Στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της διαδικασίας, της αλληλεπίδρασης με τους πολίτες και της συλλογικής εμπειρίας των δημιουργών, επισημαίνοντας ότι το μάρμαρο απαιτεί κόπο, χειρωνακτική ένταση και επιμονή, αλλά ταυτόχρονα δίνει δύναμη μέσα από την ομαδική εργασία.
Η Γεωργία Νίκα παρουσίασε το έργο «Εν Δυνάμει», με μάρμαρο χορηγία της Solakis Marble. Όπως εξήγησε το έργο της εμπνεύστηκε από έναν υδρόβιο ασιατικό καρπό, το ιδιαίτερο σχήμα του οποίου τη βοήθησε να σκεφτεί τη σημασία του τόπου και του περιβάλλοντος για την εξέλιξη κάθε μορφής ζωής. Η σύνδεση με τη Δράμα, όπου το νερό αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο της ταυτότητας και της ιστορίας της περιοχής, προσέδωσε στο έργο πρόσθετο συμβολικό βάθος, ενώ η επιλογή του μαρμάρου ενίσχυσε την αναφορά στην αντοχή και τη διάρκεια μέσα στον χρόνο.
Ο Γιάννης Μανικάτης φιλοτέχνησε το έργο «Αερικό», με υλικό χορηγία της Sayin Greece. Ευχαρίστησε τους φορείς, τη χορηγό εταιρεία και τη διοργάνωση για την υποστήριξη, σημειώνοντας ότι οι καλλιτέχνες είχαν τη δυνατότητα να επικεντρωθούν απερίσπαστοι στο έργο τους. Στην παρουσίασή του συνέδεσε τη Δράμα με δύο αρχέγονα στοιχεία της περιοχής, το νερό και την πέτρα, αντλώντας παράλληλα αναφορές από αρχαίες παραδόσεις, τη διονυσιακή λατρεία, τις Βάκχες, τη θηλυκή μορφή και την κίνηση. Το αποτέλεσμα, όπως ο ίδιος το περιέγραψε, επιχειρεί ν’ αφήσει ένα αποτύπωμα όπου η πέτρα, το νερό και η ανθρώπινη μορφή συνομιλούν μέσα από τη γλυπτική.
Ο Χρήστος Βαγιάτας παρουσίασε το έργο «LOVE STORY I», με μαρμάρινο όγκο χορηγία της Ariston Melathron. Αν και δεν μπόρεσε να παραστεί διά ζώσης στην τελετή λήξης, παρουσίασε τηλεφωνικά το σκεπτικό τού έργου του, το οποίον οργανώνεται ως μια διαδρομή γύρω από τρεις όγκους. Η σύνθεσή του σχολιάζει τη σχέση του μνημειακού με το θεατή, μέσα από μιαν εικαστική «ιστορία» συνάντησης, απόκλισης και τελικής σύνδεσης, μ’ αναφορές στη χρυσή τομή, στην αρμονία της φύσης και στον αμμωνίτη ως προϊστορικό φυσικό ίχνος. Με τον τρόπο αυτό το έργο προσκαλεί το θεατή να κινηθεί γύρω του και να ενεργοποιήσει ο ίδιος τη γλυπτική εμπειρία.
Τα νέα γλυπτά δεν είναι παροδικά εκθέματα. Θα παραμείνουν στην πόλη, εμπλουτίζοντας το δημόσιο χώρο και ενισχύοντας τον χαρακτήρα του Πάρκου Γλυπτών ως τόπου μνήμης, περιήγησης και αισθητικής εμπειρίας.
Η καλλιτεχνική δυναμική του δραμινού μαρμάρου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά της κας Κωνσταντινίδου στη φύση του δραμινού μαρμάρου ως καλλιτεχνικού υλικού. Όπως σημείωσε, το δραμινό μάρμαρο μπορεί ορισμένες φορές να είναι «παρεξηγήσιμο» ως προς την καλλιτεχνική του ανάδειξη, επειδή οι όγκοι του έχουν νερά, ιδιαιτερότητες και σκληρότητα που απαιτούν μεγαλύτερη επιμονή από το γλύπτη. Ακριβώς όμως αυτή η δυσκολία προσφέρει στους καλλιτέχνες ελευθερία. Τους καλεί ν’ «αφουγκραστούν» τον όγκο, να σεβαστούν τα «νερά» του, να ενσωματώσουν τις ιδιαιτερότητές του στο τελικό έργο και να μην επιβάλουν απλώς μια προαποφασισμένη μορφή. Με άλλα λόγια το δραμινό μάρμαρο δεν λειτουργεί μόνο ως παθητική ύλη. «Συνομιλεί» με το δημιουργό! Αυτή η προσέγγιση έχει ιδιαίτερη σημασία για μια περιοχή που ταυτίζεται παραγωγικά με το μάρμαρο. Αναδεικνύει ότι η αξία του υλικού δεν εξαντλείται στην εμπορική ή εξαγωγική του χρήση. Το μάρμαρο της Δράμας έχει πολιτιστική δυναμική, εικαστική πολυπλοκότητα και δυνατότητα να παράγει σύγχρονες μορφές τέχνης.
Τα θεσμικά μηνύματα της τελετής λήξης
Κατά την τελετή λήξης ο Αντιπεριφερειάρχης Περιφερειακής Ενότητας Δράμας, κ. Μιχαήλ Μουρβετίδης στάθηκε στη σημασία ανάδειξης τόσο του μαρμάρου όσο και της τέχνης, υπογραμμίζοντας ότι τα τέσσερα νέα γλυπτά αποτελούν παρακαταθήκη για τον τόπο. Ευχαρίστησε την κα Βίκυ Κωνσταντινίδου για τη διοργάνωση και τόνισε ότι η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στηρίζει δράσεις που αναδεικνύουν προϊόντα, δημιουργίες και στοιχεία που κάνουν τον τόπο αναγνωρίσιμο και υπερήφανο.
Ο Βουλευτής Δράμας, κ. Αναστάσιος Νικολαΐδης αναφέρθηκε στην ανάγκη το μάρμαρο να μην αντιμετωπίζεται μόνο ως όγκος που εξάγεται, αλλά ως υλικό στο οποίο οι καλλιτέχνες μπορούν να καταθέσουν ψυχή και ν’ αφήσουν έργα στον τόπο. Παράλληλα υπενθύμισε τη διαδρομή που ξεκινά από το πρώτο φεστιβάλ μαρμάρου, τον «Πολιτιστικό Μάη» του 2000, επί Νομαρχίας Κώστα Ευμοιρίδη, συνδέοντας τη σημερινή διοργάνωση με μια παλαιότερη προσπάθεια ανάδειξης του μαρμάρου μέσα από τη γλυπτική και το δημόσιο χώρο. Επεσήμανε, επίσης, ότι τέτοιες πρωτοβουλίες αξίζει να στηριχθούν και να καθιερωθούν σε βάθος χρόνου.
Ο Δήμαρχος Προσοτσάνης, κ. Θεόδωρος Αθανασιάδης συνέδεσε τη φετινή διοργάνωση με τη συνέχεια του παλαιότερου «Καλλιτεχνικού Μάη», επισημαίνοντας ότι η ύπαρξη συνέχειας δείχνει ότι ο τόπος καταλαβαίνει, προχωρά και στηρίζει αυτό που αξίζει. Τόνισε ότι η Δράμα αξίζει να έχει μέλλον σε τέτοιες δράσεις, διότι το μάρμαρο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία που την αντιπροσωπεύουν.
Τα θεσμικά αυτά μηνύματα συμπυκνώνουν την ουσία της διοργάνωσης, καθώς η Δράμα δεν αναδεικνύει μόνο ένα προϊόν, αλλά μιαν ολόκληρη ταυτότητα, μέσα στην οποίαν η παραγωγή, η τέχνη, η μνήμη, η επιχειρηματικότητα και η δημόσια ζωή μπορούν να συναντηθούν δημιουργικά.
Ο ΣΕΜΜ-Θ ως θεσμικός υποστηρικτής της σύνδεσης μαρμάρου και πολιτισμού
Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Μαρμάρου Μακεδονίας–Θράκης συμμετείχε στη φετινή διοργάνωση με τον ορθό θεσμικό του ρόλο, ως υποστηρικτής του Συμποσίου και ως φυσικός εκφραστής του παραγωγικού κόσμου του μαρμάρου στην περιοχή. Με πλήρη σεβασμό στο ρόλο των θεσμικών φορέων και της Emphasis, που είχε την οργανωτική και καλλιτεχνική ευθύνη του εγχειρήματος, η παρουσία του ΣΕΜΜ-Θ ανέδειξε τη δυνατότητα του κλάδου να στηρίζει δράσεις που προβάλλουν το μάρμαρο όχι μόνο ως παραγωγικό αγαθό, αλλά και ως πολιτιστικό υλικό, δημόσια παρακαταθήκη και στοιχείο της ταυτότητας της Δράμας.
Στην τελετή λήξης ο ΣΕΜΜ-Θ εκπροσωπήθηκε από τον Αντιπρόεδρό του, κ. Ηλία Ζουπίδη, Διευθυντή του Τμήματος Έρευνας και Ανάπτυξης της Άριστον Μέλαθρον Α.Ε. Η παρουσία του υπογράμμισε τη σταθερή σχέση του Συνδέσμου με πρωτοβουλίες που αναδεικνύουν το ελληνικό μάρμαρο, όχι μόνο ως εξαγώγιμο προϊόν αλλά και ως φορέα πολιτιστικής αξίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι από την πλευρά της διοργάνωσης εκφράστηκαν ευχαριστίες προς τον ΣΕΜΜ-Θ για την υποστήριξη, καθώς και προς τον Δήμο Δράμας. Η αναφορά αυτή επιβεβαιώνει ότι η επιτυχία τέτοιων θεσμών δεν είναι αποτέλεσμα μεμονωμένων ενεργειών, αλλά καρπός συνεργασίας δημόσιων φορέων, οργανωτών, επιχειρήσεων, καλλιτεχνών και τοπικής κοινωνίας.
Μια παρακαταθήκη για την πόλη και την επόμενη ημέρα
Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στην κα Βίκυ Κωνσταντινίδου, ιστορικό τέχνης και κεντρικό πρόσωπο της διοργάνωσης, η οποία με συνέπεια, επιμονή και σαφή καλλιτεχνικό προσανατολισμό έχει συμβάλει ουσιαστικά στην αναβίωση και τη σταδιακή εδραίωση του θεσμού. Η συμβολή της δεν περιορίζεται στην οργανωτική υλοποίηση του Συμποσίου, αλλά επεκτείνεται στη διαμόρφωση μιας ευρύτερης πολιτιστικής αντίληψης γύρω από το μάρμαρο, τη γλυπτική, το δημόσιο χώρο και τη νέα γενιά των δημιουργών.
Σε σύντομη συνομιλία για τη φετινή διοργάνωση, η κα Κωνσταντινίδου υπογράμμισε ότι βασική ιδέα του φετινού Φεστιβάλ ήταν η ανάδειξη νέων ταλέντων της ελληνικής γλυπτικής και η υποστήριξη ενός κλάδου, της μαρμαρογλυπτικής, που σήμερα χρειάζεται νέες ευκαιρίες, νέους χώρους προβολής και ουσιαστική επαφή με το κοινό. Η επιλογή των καλλιτεχνών έγινε με γνώμονα τον πλουραλισμό των αισθητικών προσεγγίσεων, ώστε τα τελικά έργα ν’ αποτυπώνουν διαφορετικές εικαστικές γλώσσες, σχολές και δημιουργικές αφετηρίες. Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της αναβίωσης ενός θεσμού με ιστορία περίπου είκοσι ετών, τονίζοντας ότι για τη Δράμα το Συμπόσιο λειτουργεί ως υπενθύμιση αυτού που κάποτε πραγματοποιούνταν και μπορεί να ξαναγίνει. Όπως επισήμανε, το μάρμαρο δεν έχει μόνο βιομηχανική σημασία και αξία, αλλά αποτελεί ένα υλικό με πολλαπλές εκφράσεις και εκφάνσεις. Και ο πλέον κατάλληλος τόπος για ν’ αναδειχθεί αυτή η πολυδιάστατη φύση του είναι η ίδια η Δράμα, ως πηγή και τόπος αναφοράς του μαρμάρου.
Στο ερώτημα τι θα μείνει στην πόλη μετά το τέλος της διοργάνωσης, η απάντηση είναι συγκεκριμένη: τέσσερα νέα γλυπτά, ένας εμπλουτισμένος δημόσιος χώρος και μια καθημερινή επαφή των πολιτών με την τέχνη. Η παρουσία ενός γλυπτού στο δημόσιο χώρο δεν είναι αδιάφορη. Ακόμη και όταν ο πολίτης δεν το αναζητά συνειδητά, το συναντά, το βλέπει, το εντάσσει στην καθημερινότητά του. Με το χρόνο, αυτό το αποτύπωμα διαμορφώνει αισθητική συνείδηση και συλλογική μνήμη.
Εξίσου σημαντική είναι η προοπτική που ανοίγεται για την επόμενη ημέρα. Η κα Κωνσταντινίδου σημείωσε ότι η συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, τις επιχειρήσεις του κλάδου και τον ΣΕΜΜ-Θ εξελίσσεται και αναβαθμίζεται, με ανοιχτές πόρτες και διάθεση περαιτέρω συνεννόησης. Στόχος, όπως προκύπτει από τη συνολική κατεύθυνση της διοργάνωσης, δεν είναι μόνο η πραγματοποίηση ενός ετήσιου καλλιτεχνικού γεγονότος, αλλά η σταδιακή συγκρότηση μιας αναγνωρίσιμης πολιτιστικής ταυτότητας για τη Δράμα και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, μ’ επίκεντρο το μάρμαρο.
Σ’ αυτό ακριβώς έγκειται η μεγάλη σημασία των συμποσίων μαρμαρογλυπτικής, καθώς δεν ολοκληρώνονται με τη λήξη της εκδήλωσης, αλλά αφήνουν πίσω τους έργα, εμπειρίες, σχέσεις, μνήμες και σημεία αναφοράς. Εμπλουτίζουν την πόλη και δημιουργούν ένα διαρκή διάλογο ανάμεσα στον τόπο, το υλικό και τους ανθρώπους του.
Η διαπίστωση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάθος αν ιδωθεί μέσα στη μακρύτερη διαδρομή της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης γύρω από το μάρμαρο, τη γλυπτική και το δημόσιο χώρο. Ήδη από τη δεκαετία του 1990, με πρωτοβουλία και οργανωτική φροντίδα του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Μαρμάρου Μακεδονίας–Θράκης, πραγματοποιήθηκαν σημαντικά συμπόσια γλυπτικής στη Θάσο και στην Καβάλα, τα οποία ανέδειξαν έμπρακτα ότι το μάρμαρο της περιοχής δεν αποτελεί μόνο εξαγώγιμη πρώτη ύλη, αλλά και υλικό τέχνης, αισθητικής παιδείας και πολιτιστικής εξωστρέφειας.
Στη Θάσο, το 1992, πραγματοποιήθηκε το Α΄ Διεθνές Συμπόσιο Γλυπτικής Μαρμάρου, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το πάλλευκο μάρμαρο Θάσου, υλικό ήδη αναγνωρισμένο για την καθαρότητα, τη φωτεινότητα και τη διεθνή του αξία, αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία έργων που παρέμειναν στο νησί ως δημόσια καλλιτεχνική παρακαταθήκη. Η διοργάνωση εκείνη συνέδεσε τη γλυπτική πράξη με τον τόπο παραγωγής του υλικού, αναδεικνύοντας τη Θάσο όχι μόνο ως λατομικό και παραγωγικό κέντρο, αλλά και ως φυσικό πεδίο συνάντησης του μαρμάρου με τη σύγχρονη τέχνη. Λίγα χρόνια αργότερα, στην Καβάλα, από τις 15 έως τις 30 Σεπτεμβρίου 1999, πραγματοποιήθηκε το 2ο Διεθνές Συμπόσιο Γλυπτικής, με χώρο δράσης το Πάρκο Φαλήρου και ειδικότερα το τμήμα προς τη θάλασσα, στην περιοχή δίπλα από το παλαιό κολυμβητήριο. Και εκεί, με την πρωτοβουλία του Συνδέσμου, καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό εργάστηκαν σε δημόσιο χώρο, μπροστά στην πόλη, μετατρέποντας το μάρμαρο σε γλυπτική μορφή και αφήνοντας έργα που εξακολουθούν να αποτελούν μέρος της αστικής μνήμης της Καβάλας. Ανάμεσά τους αναφέρονται έργα όπως εκείνο του Γεννάδιου Αλεξάνδρωφ, καθώς και η «Σπείρα» του Κώστα Δικέφαλου, τα οποία υπενθυμίζουν μέχρι σήμερα την πολιτιστική φιλοδοξία εκείνης της περιόδου.
Τα συμπόσια της Θάσου και της Καβάλας δείχνουν ότι ο ΣΕΜΜ-Θ είχε ήδη από τότε αντιληφθεί τον κλάδο του μαρμάρου όχι μόνο ως πεδίο παραγωγής, εμπορίου και εξαγωγών, αλλά και ως φορέα πολιτιστικής ευθύνης. Με την πρωτοβουλία και την οργανωτική του μέριμνα, το μάρμαρο βγήκε από το λατομείο και το εργοστάσιο, πέρασε στο δημόσιο χώρο και απέκτησε τη μορφή γλυπτού, έργου τέχνης και σημείου αναφοράς για τις τοπικές κοινωνίες.
Μέσα σ’ αυτήν την ευρύτερη ιστορική γραμμή το σημερινό Συμπόσιο «Μάρμαρο & Τέχνη» στη Δράμα δεν εμφανίζεται ως απομονωμένο γεγονός, αλλά ως σύγχρονη συνέχεια μιας περιφερειακής πολιτιστικής μνήμης που έχει ως κοινό άξονα το μάρμαρο, τη γλυπτική και το δημόσιο χώρο. Από τη Θάσο του 1992 και την Καβάλα του 1999, έως τη Δράμα του 2026, διαμορφώνεται ένας άτυπος αλλά ουσιαστικός πολιτιστικός χάρτης του μαρμάρου στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, στον οποίον ο ΣΕΜΜ-Θ έχει διαχρονικά συμβάλει ως φορέας παραγωγικής εκπροσώπησης, θεσμικής πρωτοβουλίας και πολιτιστικής εξωστρέφειας.
Από την παραγωγή στην πολιτιστική εξωστρέφεια
Το Φεστιβάλ «Μάρμαρο & Τέχνη» 2026 απέδειξε ότι η Δράμα διαθέτει όλες τις προϋποθέσεις για ν’ αναπτύξει ένα διακριτό πολιτιστικό άξονα γύρω από το μάρμαρο. Διαθέτει το υλικό, την παραγωγική βάση, την τεχνογνωσία, τον επιχειρηματικό κόσμο, την καλλιτεχνική μνήμη, το δημόσιο χώρο και ανθρώπους που μπορούν να οργανώσουν και να στηρίξουν τέτοιες πρωτοβουλίες. Η σύνδεση του μαρμάρου με την τέχνη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι στρατηγική πράξη εξωστρέφειας. Δείχνει ότι το δραμινό μάρμαρο δεν ταξιδεύει μόνο ως προϊόν στις διεθνείς αγορές, αλλά μπορεί να εκπροσωπεί έναν τόπο, μιαν αισθητική, μιαν ιστορία και μια πολιτιστική πρόταση. Για τον ΣΕΜΜ-Θ η στήριξη τέτοιων δράσεων αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης θεσμικής αντίληψης που βλέπει τον κλάδο του μαρμάρου όχι αποκομμένο από την κοινωνία και τον πολιτισμό, αλλά οργανικά συνδεδεμένο με την ιστορία, την οικονομία και την ταυτότητα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Η Δράμα, ως κορυφαία μαρμαροπαραγωγός περιοχή της χώρας, μπορεί και πρέπει ν’ αναδεικνύει αυτή τη σύνδεση με σταθερότητα, σοβαρότητα και συνέχεια.
Το «Μάρμαρο & Τέχνη» δείχνει το δρόμο της επόμενης ημέρας μέσα από τη συνεργασία, τη θεσμική ευγένεια, το σεβασμό στους ρόλους, την ανάδειξη των δημιουργών, την ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων και την εμπιστοσύνη στη δύναμη του δημόσιου πολιτισμού. Σ’ αυτή τη συνάντηση αποκαλύπτεται και η βαθύτερη αλήθεια του δραμινού μαρμάρου, το οποίο δεν είναι μόνο ύλη, αλλά μνήμη, εργασία, τέχνη, εξωστρέφεια και πολιτιστική παρακαταθήκη. Όταν το μάρμαρο συναντά τη γλυπτική στο δημόσιο χώρο, επιστρέφει στον τόπο του με νέα μορφή, ως έργο που μένει, «συνομιλεί» με την πόλη και θυμίζει ότι η παραγωγή και ο πολιτισμός δεν είναι δύο ξεχωριστοί κόσμοι, αλλά δύο όψεις της ίδιας δημιουργικής ταυτότητας!
