Του Δρ. Κώστα Λασκαρίδη, Διευθυντή Ορυκτών Πόρων & Μεταλλευτικής, Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
και Τεχνικού Υπεύθυνου Εργαστηρίου ΛΙΘΟΣ*
Το ελληνικό μάρμαρο σε μια νέα εποχή
Στο πλαίσιο της 7ης Έκθεσης ΛΑΤΟΜΕΙΟ και της 3ης Έκθεσης ΦΟΡΤΗΓΑ & ΑΝΥΨΩΤΙΚΑ, που πραγματοποιήθηκαν στο Λιτόχωρο Πιερίας από τις 29 έως τις 31 Μαΐου 2026, παρουσιάστηκε η εισήγηση με τίτλο «Από το Λατομείο στο Πιστοποιημένο Προϊόν: Ο Ρόλος της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. και του Εργαστηρίου ΛΙΘΟΣ στον Κλάδο των Μαρμάρων».
Η παρουσίαση εντάχθηκε σε μια ιδιαίτερα επιτυχημένη επιστημονική ημερίδα, η οποία ξεχώρισε για την προσπάθεια σύνδεσης της επιστημονικής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες της παραγωγής, της αγοράς και της εξορυκτικής βιομηχανίας. Η Έκθεση ΛΑΤΟΜΕΙΟ αποτελεί τη μοναδική εξειδικευμένη διοργάνωση στην Ελλάδα αφιερωμένη στα μηχανήματα λατομείων, τα χωματουργικά και δομικά μηχανήματα, τα φορτηγά, τα μηχανήματα ανακύκλωσης, τα δασικά και αγροτικά μηχανήματα, προσελκύοντας χιλιάδες επαγγελματίες επισκέπτες από την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Σε αυτό το δυναμικό περιβάλλον, η συζήτηση για το μέλλον του ελληνικού μαρμάρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους σημαντικότερους κλάδους φυσικών λίθων στην Ευρώπη, με προϊόντα υψηλής αισθητικής και αναγνωρισμένης ποιότητας, τα οποία εξάγονται σε δεκάδες χώρες παγκοσμίως. Ωστόσο, οι συνθήκες στις διεθνείς αγορές μεταβάλλονται διαρκώς, δημιουργώντας νέες προκλήσεις αλλά και νέες ευκαιρίες.
Η αξία του ελληνικού μαρμάρου δεν βασίζεται πλέον αποκλειστικά στη φήμη του υλικού ή στα μοναδικά γεωλογικά χαρακτηριστικά του κοιτάσματος. Οι αγορές ζητούν ολοένα και περισσότερο αποδείξεις ποιότητας, τεκμηριωμένη προέλευση, αξιοπιστία δεδομένων, διαφάνεια και δυνατότητα πλήρους ιχνηλασιμότητας. Η ανταγωνιστικότητα του κλάδου συνδέεται πλέον άμεσα με την ικανότητά του να παρέχει επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες για τα προϊόντα του.
Η ποιότητα ως αποτέλεσμα μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας αξίας
Ένα από τα βασικά μηνύματα της παρουσίασης ήταν ότι η ποιότητα δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό του τελικού προϊόντος, αλλά το αποτέλεσμα μιας ολοκληρωμένης αλυσίδας αξίας που ξεκινά από το κοίτασμα και καταλήγει στην εφαρμογή του υλικού σε έργα και αγορές υψηλών απαιτήσεων.
Η διαδικασία αρχίζει με τη γεωλογική γνώση και την κατανόηση του ορυκτού πόρου. Συνεχίζεται με τη λατομική εκμετάλλευση, την επιλογή των κατάλληλων όγκων, την επεξεργασία και τη μετατροπή τους σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας. Ωστόσο, το κρίσιμο σημείο που συνδέει την παραγωγή με την αγορά είναι η τεκμηρίωση των ιδιοτήτων του υλικού.
Η ποιότητα δεν είναι μια γενική περιγραφή ούτε μια εμπορική διατύπωση. Αποτελεί αποτέλεσμα μετρήσεων, δοκιμών, διαδικασιών και τεκμηριωμένων δεδομένων. Με άλλα λόγια, η ποιότητα δεν δηλώνεται· αποδεικνύεται.
Στο σύγχρονο ανταγωνιστικό περιβάλλον, η τεκμηρίωση αυτή αποτελεί βασική προϋπόθεση τόσο για την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές όσο και για τη συμμετοχή σε τεχνικά έργα, δημόσιες συμβάσεις και εφαρμογές υψηλών απαιτήσεων.
Η διεθνής θέση του ελληνικού μαρμάρου
Το ελληνικό μάρμαρο αποτελεί διαχρονικά ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της ελληνικής εξορυκτικής βιομηχανίας. Η χώρα διατηρεί σταθερή παρουσία στις διεθνείς αγορές φυσικών λίθων και συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον αναγνωρίσιμων παραγωγών μαρμάρου παγκοσμίως.
Η επιτυχία αυτή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται, νέοι παραγωγοί εισέρχονται στην αγορά και οι απαιτήσεις των πελατών γίνονται ολοένα πιο εξειδικευμένες. Η αξιοπιστία των τεχνικών δεδομένων, η συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της ποιότητας αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία διαφοροποίησης.
Το ελληνικό μάρμαρο καλείται να διατηρήσει και να ενισχύσει τη θέση του όχι μόνο μέσω της αισθητικής και των φυσικών χαρακτηριστικών του, αλλά και μέσω της επιστημονικής τεκμηρίωσης που το συνοδεύει.
Ο θεσμικός ρόλος της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
Η Ελληνική Αρχή Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη στήριξη του εξορυκτικού τομέα, παρέχοντας επιστημονική γνώση, τεχνική υποστήριξη και εξειδικευμένες υποδομές.
Η Ε.Α.Γ.Μ.Ε. δεν περιορίζεται στην παραγωγή γεωλογικής πληροφορίας. Αναπτύσσει εργαστηριακές και ψηφιακές υποδομές, δημιουργεί βάσεις δεδομένων, υποστηρίζει την έρευνα και συμβάλλει στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων από επιχειρήσεις, μελετητές και δημόσιους φορείς.
Σε μια εποχή όπου η αξιοπιστία της πληροφορίας μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα ανταγωνιστικότητας, η ύπαρξη ενός δημόσιου, ανεξάρτητου και επιστημονικά τεκμηριωμένου φορέα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο.
Το Εργαστήριο ΛΙΘΟΣ και η αξία της τεκμηρίωσης
Κομβικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας αποτελεί το Εργαστήριο Ελέγχου Ποιότητας Διακοσμητικών Πετρωμάτων «ΛΙΘΟΣ».
Ως διαπιστευμένο εργαστήριο κατά EN ISO/IEC 17025, το ΛΙΘΟΣ πραγματοποιεί δοκιμές φυσικών και μηχανικών ιδιοτήτων φυσικών λίθων σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, παρέχοντας αξιόπιστα και συγκρίσιμα αποτελέσματα.
Η συμβολή του εργαστηρίου δεν περιορίζεται στη συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις. Λειτουργεί ως κρίσιμο εργαλείο μείωσης του τεχνικού και εμπορικού κινδύνου, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις να γνωρίζουν με ακρίβεια τα χαρακτηριστικά των υλικών τους και να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τις αγορές και τις εφαρμογές στις οποίες απευθύνονται.
Παράλληλα, υποστηρίζει τη δημιουργία τεχνικών φακέλων και τη συλλογή των δεδομένων που απαιτούνται για τη σήμανση CE, ενισχύοντας τη συμμόρφωση και τη διαφάνεια στην αγορά.
Δεν υπάρχουν «καλά» ή «κακά» μάρμαρα
Ένα από τα πλέον ουσιαστικά συμπεράσματα της παρουσίασης ήταν ότι δεν υπάρχουν «καλά» ή «κακά» μάρμαρα. Υπάρχουν υλικά κατάλληλα ή ακατάλληλα για συγκεκριμένες χρήσεις.
Η καταλληλότητα ενός φυσικού λίθου εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του και από τις συνθήκες στις οποίες πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Η μικροδομή του υλικού, η αντοχή του, η συμπεριφορά του σε κύκλους υγρασίας και θερμοκρασίας, η υδαταπορρόφηση και πολλές ακόμη ιδιότητες επηρεάζουν καθοριστικά τη μακροχρόνια απόδοσή του.
Συνεπώς, η σωστή επιλογή υλικού προϋποθέτει γνώση, αξιολόγηση και συστηματικό έλεγχο. Πολύ συχνά, οι αστοχίες που παρατηρούνται σε έργα δεν οφείλονται στην ποιότητα του υλικού, αλλά στην εφαρμογή του χωρίς να έχουν ληφθεί υπόψη οι ιδιότητές του και οι συνθήκες χρήσης.
Η γνώση των χαρακτηριστικών του υλικού και η σωστή αντιστοίχισή τους με τις απαιτήσεις του έργου αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ασφαλή και διαχρονική αξιοποίησή του.
Ψηφιακός μετασχηματισμός και Άτλαντας Ελληνικών Μαρμάρων
Η ψηφιακή εποχή δημιουργεί νέες δυνατότητες για την προβολή και αξιοποίηση του ελληνικού μαρμάρου.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Α.Γ.Μ.Ε. έχει αναπτύξει τον Άτλαντα Ελληνικών Μαρμάρων, την πρώτη ολοκληρωμένη ψηφιακή καταγραφή των ελληνικών φυσικών διακοσμητικών πετρωμάτων.
Ο Άτλαντας συνδυάζει γεωλογικά, πετρογραφικά και φυσικομηχανικά δεδομένα σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον. Μέσω της τυποποιημένης ονοματολογίας του προτύπου EN 12440, κάθε υλικό αποκτά επιστημονικά τεκμηριωμένη ταυτότητα, συνδέοντας την εμπορική του αξία με αξιόπιστη τεχνική πληροφορία.
Παράλληλα, το Geoportal της Ε.Α.Γ.Μ.Ε. προσφέρει ανοικτή πρόσβαση σε γεωχωρικά δεδομένα και θεματικούς χάρτες, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη διάχυση της γνώσης και τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.
Οι ψηφιακές αυτές υποδομές αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κλάδου και τη σύνδεση της παραγωγής με τη γνώση.
Οι νέες ευρωπαϊκές προκλήσεις: από το CE στο Digital ProductPassport
Ο νέος Κανονισμός Δομικών Προϊόντων CPR (EU 2024/3110) εισάγει μια νέα φιλοσοφία για τα δομικά προϊόντα στην Ευρώπη.
Η αγορά μεταβαίνει σταδιακά από τη λογική της απλής συμμόρφωσης και της σήμανσης CE σε ένα μοντέλο ολοκληρωμένης ψηφιακής τεκμηρίωσης προϊόντων. Στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης βρίσκεται το DigitalProduct Passport (DPP) – το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος.
Το νέο αυτό εργαλείο θα συνοδεύει τα προϊόντα με πληροφορίες για την προέλευση, τα τεχνικά χαρακτηριστικά, τις περιβαλλοντικές επιδόσεις, την ανακυκλωσιμότητα και τον κύκλο ζωής τους.
Για τα φυσικά πετρώματα, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η γεωλογική προέλευση, η εργαστηριακή τεκμηρίωση, η ορθή ονοματολογία, η ιχνηλασιμότητα και η περιβαλλοντική πληροφορία μετατρέπονται σε στοιχεία προστιθέμενης αξίας.
Η Ε.Α.Γ.Μ.Ε., μέσω του Εργαστηρίου ΛΙΘΟΣ, του Άτλαντα Ελληνικών Μαρμάρων και των ψηφιακών της υποδομών, έχει ήδη δημιουργήσει σημαντικές βάσεις για τη μετάβαση του ελληνικού μαρμάρου στη νέα αυτή εποχή.
Ο κλάδος των φυσικών λίθων στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο βιωσιμότητας
Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές πολιτικές για την Πράσινη Συμφωνία, την κυκλική οικονομία και τη βιώσιμη χρήση των πρώτων υλών επηρεάζουν άμεσα και τον κλάδο των φυσικών λίθων.
Σε αντίθεση με πολλά βιομηχανικά υλικά, τα φυσικά πετρώματα διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα βιωσιμότητας. Πρόκειται για υλικά μεγάλης διάρκειας ζωής, με χαμηλές απαιτήσεις συντήρησης, δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και ιδιαίτερα μικρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.
Η δυνατότητα τεκμηρίωσης αυτών των χαρακτηριστικών αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία για την πρόσβαση στις αγορές του μέλλοντος. Οι περιβαλλοντικές δηλώσεις προϊόντος (EPDs), η ανάλυση κύκλου ζωής (LCA), η κυκλικότητα των υλικών και τα ψηφιακά διαβατήρια προϊόντων αποτελούν ήδη μέρος των νέων απαιτήσεων.
Το ελληνικό μάρμαρο διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά για να ανταποκριθεί επιτυχώς σε αυτό το νέο περιβάλλον. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συστηματική συλλογή δεδομένων, η τεκμηρίωση και η αξιοποίηση των σύγχρονων εργαλείων που προσφέρουν η επιστήμη και η ψηφιακή τεχνολογία.
Συμπεράσματα
Η επόμενη ημέρα για το ελληνικό μάρμαρο δεν θα βασιστεί αποκλειστικά στην ποιότητα του γεωλογικού πόρου. Θα βασιστεί στην ικανότητα του κλάδου να μετατρέπει τη γνώση σε αξία, τα δεδομένα σε αξιοπιστία και την τεκμηρίωση σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Η σύνδεση της γεωλογικής γνώσης με την εργαστηριακή τεκμηρίωση, τις ψηφιακές υποδομές, τις αρχές της βιωσιμότητας και τις απαιτήσεις των διεθνών αγορών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα νέο αναπτυξιακό μοντέλο για τον κλάδο των φυσικών λίθων.
Η Ε.Α.Γ.Μ.Ε., μέσα από τη γεωλογική έρευνα, το Εργαστήριο ΛΙΘΟΣ, τον Άτλαντα Ελληνικών Μαρμάρων και το Geoportal, συμβάλλει ενεργά στη δημιουργία αυτών των προϋποθέσεων.
Όπως επισημάνθηκε κατά την ολοκλήρωση της παρουσίασης:
«Η αξία του ελληνικού μαρμάρου δεν θα καθορίζεται μόνο από το κοίτασμα, αλλά από τη γνώση, την τεκμηρίωση και την εμπιστοσύνη που συνοδεύουν το προϊόν.»
Αυτό αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη πρόκληση αλλά και τη μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ελληνικό κλάδο μαρμάρων τα επόμενα χρόνια.
Χρήσιμα εργαλεία και υποδομές της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
- Εργαστήριο ΛΙΘΟΣ
- Geoportal Ε.Α.Γ.Μ.Ε.
- Άτλαντας Ελληνικών Μαρμάρων
(μέσω των ψηφιακών εφαρμογών της Ε.Α.Γ.Μ.Ε.) - Επικοινωνία: klaskaridis@eagme.gr
Δρ. Κων/νος Ν. Λασκαρίδης
Γεωλόγος
Προϊστάμενος Διεύθυνσης Ορυκτών Πόρων και Μεταλλευτικής-ΔΟΠΜΕ
Τεχνικός Υπεύθυνος Εργαστηρίου ΛΙΘΟΣ
Εθνικός Εκπρόσωπος EuroGeoSurveys
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΡΧΗ ΓΕΩΛΟΓΙΚΩΝ & ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ (Ε.Α.Γ.Μ.Ε.)
Σπ. Λούη 1, Γ’ Είσοδος – Ολυμπιακό Χωριό, Αχαρναί, T.K. 13677
Τηλ.: 2131337316 | Fax: 2131337463
E-mail:klaskaridis@eagme.gr
